Amatör Gözlemlerde ve Astrofotoğrafçılıkta Barlow Lens Kullanımı
Merhaba,
İstanbul’da uzun bir süredir havanın gözlem için elverişli olmamasından ötürü gözlem yapma şansı bulamadım. Bu nedenle, “Nasıl Yapılır” kategorisi altında toparlamaya çalıştığım yazılarıma devam ediyorum. Bu yazının konusu “Barlow Lens Kullanımı”. Yazıya, barlow lensler hakkında kısa bir bilgilendirme yaparak başlayacak ve kullanım alanları hakkında birkaç örnek vererek sonlandıracağım. Ancak her zamanki gibi, yazıya bi fotoğrafla başlayalım; Aşağıdaki fotoğrafta, Ay’daki düzlüklerden “Albategnius” ve çevresini görüntülemeye çalıştım. Fotoğraf, 20 cm Newtonian teleskop, Trust WB8300 Webcam ve GSO 2,5x Apochromatic “Barlow Lens” kullanılarak çekildi;
Barlow Lens Kullanılarak Çekilmiş Albategnius Fotoğrafı
Barlow lens kavramını açıklamaya geçmeden önce, yaptığım araştırmalar sonucunda bu kavram için herhangi bir Türkçe karşılığa rastlamadığımı belirtmek istiyorum. Bunun nedeni ise son derece açık; Barlow lens, mucidi olan İngiliz matematikçi “Peter Barlow“un adı ile anılıyor. Bu durumda haliyle ben de mevcut ismi kullanmaya devam edeceğim.
Kullanım Amacı
Barlow Lensi kısaca tanımlamak gerekirse; “bir optik sistemde, kendisinden sonra gelen elementin etkin odak oranını (effective focal ratio) arttıran bileşendir“ cümlesini kullanabiliriz. Odak oranı, odak uzunluğunun açıklığa bölümü ile hesaplandığından ve kullandığımız elementlerin açıklığı genelde sabit olduğundan, “Barlow Lens, odak uzaklığını (f) düşüren bir bileşendir” diyebiliriz. Bu da gözlememek istediğimiz cismin daha büyük görünmesi anlamına gelecektir. Böylelikle, “Barlow Lens”lerin kullanım amacını; “gözlemlenmekte olan cismi daha da büyütmek” olarak belirlemek sanırım yanlış olmayacaktır.
“Barlow Lensi” bu şekilde kısaca tanımladıktan sonra, gerçek hayattaki uygulamalarına bakalım. Bir barlow Lensi tanımlarken birçok parametreyi değerlendirmemiz gerekecektir. Az sonra inceleyeceğimiz büyütme gücü parametresi dışında, diğer parametlere bu yazıda çok fazla değinmeyeceğim. Optik kaliteyi ve lensin fiyatını belirleyen asıl parametreler bunlar olsa da, çalışma mantığı ve kullanım alanlarını değerlendirdiğimiz bu yazıda biraz detay olarak kalacaklar. Bir Barlow Lensi incelerken genelde ilk bakılan parametre büyütme gücüdür. 2x, 3x, 5x şeklinde gösterilen bu değer, lensin, kendinden sonra gelen optik elementin odak uzaklığını ne kadar düşüreceğini gösterir. Aşağıda, kullanmakta olduğum Guan Sheng Optical (GSO) firmasına ait olan 2,5x Apochromatic Barlow Lensin fotoğrafını görebilirsiniz;
GSO 2,5x Apochromatic Barlow Lens
Yukarıda bahsettiğimiz büyütme gücü kavramını bir örnek yardımıyla açıklamak istiyorum. Elimizde 20mm’lik bir göz merceği olduğunu düşünelim. Bu mercek ve 1000mm odak uzaklığına sahip bir teleskopla gözlem yapıyorsak, hedef cisim üzerindeki büyütme gücümüz, Teleskobun odak uzaklığı (1000) / Gözmerceğinin odak uzaklığı (20) = 50 olacaktır. Eğer 2x bir Barlow’u sisteme dahil edersek, kullandığımız göz merceğinin odak uzaklığı 20/2 = 10mm’ye düşecektir. Bu durumda elde edeceğimiz büyütme oranı, 1000/10 = 100 olacaktır. Dolayısıyla, 50 olan büyütme oranımız, Barlow’un gücü (2x) ile çarpılarak artmış ve 100 olmuştur.
Nasıl Kullanılır?
Barlow Lensleri, görsel gözlem ve fotoğraf çalışmalarımızda kullanabiliriz. Görsel amaçlı kullanım için, gözmerceğimizi doğrudan teleskobun netleyicisine bağlamak yerine, Barlow Lensi’in içine yerleştirmeli, daha sonra Barlow Lens – gözmerceği ikilisini teleskobun netleyicisine bağlamalıyız. Aşağıda Barlow Lensin içine yerleştirilmiş bir gözmerceği fotoğrafını görebilirsiniz;
İçerisine Gözmerceği Yerleştirilmiş Barlow Lens
Fotoğraf çalışmalarımızda da, benzer biçimde kullanacağımız görüntüleme donanımını, netleyici yerine Barlow Lense bağlamalıyız. Eğer webcam kullanıyorsak, webcam adaptörü aşağıdaki biçimde barlow lensin içerisine yerleştirilmelidir;
İçerisine Webcam Adaptörü Yerleştirilmiş Barlow Lens
Eğer görüntüleme donanımı olarak DSLR fotoğraf makinası kullanacaksak, uygun bir T Adaptörünü Barlow Lens’e bağlamamız gerekecektir;
İçerisine T Adaptörü Yerleştirilmiş Barlow Lens
Görüldüğü gibi kullanım yöntemi gayet basit. Ancak barlow lensler ile ilgili dikkat etmemiz gereken bazı noktalar var. Bu noktaları aşağıdaki bölümde değerlendirmeye çalıştım.
Örnek Çıktılar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Barlow Lenslerin asıl amaçlarının büyütme gücünü arttırmak olduğundan bahsetmiştik. Daha fazla güç, daha az ışık anlamına gelecektir. Eğer barlow lens gücümüzü donanımımızın elverdiği ölçüde arttırırsa amacımıza ulaşırız. Ancak teleskobumuzun önerilen en fazla büyütmesini, kullandığımız barlow ile aşıyorsak, görüntü istediğimiz kalitede olmayacaktır. Aşağıdaki fotoğraflar, benzer donanımlarla çekilmiştir. İlk fotoğrafta, barlow lens kullanılmadı;
Barlow Kullanılmadan Çekilmiş Jüpiter Fotoğrafı
İkinci fotoğraf, yine benzer donanımlar kullanılarak ancak ek olarak 2,5x Barlow da sisteme dahil edilerek çekilmiştir;
Barlow Lens Kullanılarak Çekilmiş Jüpiter Fotoğrafı
Bu fotoğrafta elde edilen detaylar kabul edilebilir ölçüdedir ve Barlow Lens bize gerçekten güç katmıştır. Ancak aşağıdaki fotoğrafta kullandığım webcam’in odak uzaklığı, ilk iki fotoğrafta kullandığım webcam’in odak uzaklığından fazladır. Bu da, sisteme eklediğim Barlow Lensin, istediğimden fazla güç üretmesi anlamına gelecektir. Bu durumda, aşırı güç görüntüde bozulmalara neden olmuştur;
Aşırı Büyütme İle Çekilen Jüpiter Fotoğrafı
Gördüğünüz gibi, fotoğraftaki tüm detaylar kaybolmuş durumda. Bu örnekle görüyoruz ki, barlow lens kullanırken teleskobumuzun önerilen en yüksek büyütme oranını aşmamalıyız. Kullanacağımız teleskobun, gözmerceklerinin ve fotoğraflama donanımlarımızın odak uzaklıkları dikkatle incelemeli, alacağımız barlow lensi, diğer donanımlarımız ile birlikte kullandığımızda teleskobumuzun önerilen en fazla büyütme oranını aşmayacak şekilde seçmeliyiz.
Bu yazıda, Barlow Lensleri ve kullanım alanlarını örnekler vererek açıklamaya çalıştım. Bir dahaki yazıda görüşmek üzere…
Şu kategoride: Nasıl Yapılır? · Etiketler: Albategnius, astrofotoğraf, astronomi, Ay Kraterleri, Barlow, Barlow Lens, Gökbilim, Jüpiter, meade, Telescope, teleskop
Tarih 17 Ocak 2010 Saat 03:27
Kalıcı Bağlantı
Merhaba tekrar Özgün Bey,
Size eğer mümkünse cevaplamanız istemiyle bir soru sormak istiyorum.
güneş sistemimizdeki yakın gezegenleri ve birazda derin uzayı izlemek için ne çapta ve hangi özelliklerde bir teleskoba ihtiyacım var? 130×1000mm veya 102×1000mm bir teleskop yeterli olurmu? f değeri çok yüksek olan bir teleskopmu tercih etmeliyim?
Tarih 17 Ocak 2010 Saat 22:53
Kalıcı Bağlantı
Merhaba,
Aslında her durumda alabileceğiniz en yüksek açıklıklı teleskobu almanızı öneririm. Eğer fotoğraf da çekmek istiyorsanız daha düşük f oranlı teleskopları tercih etmelisiniz. Ancak şunu da belirteyim; derin uzay cisimlerini fotoğraflamadan çok fazla detay elde görme şansınız maalesef yok. Konu fotoğraf çekmek olduğunda, teleskop kadar kundak da önem kazanır. (Özellikle derin uzay cisimlerini fotoğraflarken.) Eğer sadece görsel gözlem yapmayı hedeflerseniz alabileceğiniz enyüksek açıklıklı dobson türü bir teleskop daha anlamlı olacaktır. Ancak fotoğraf çekmeyi de düşünüyorsanız seçenekler artacağından. bütçe ve ihtiyaçlara göre daha detaylı bir inceleme yapmak gerekecektir.
Tarih 19 Ocak 2010 Saat 07:54
Kalıcı Bağlantı
çok teşekkür ederim verdiğiniz bilgi için…
Tarih 07 Ağustos 2010 Saat 12:22
Kalıcı Bağlantı
Araştırmalarınızın devamını dilerim, açıklamalar, resimli sunum ve tavsiyeler gerçekten doyurucu bir yazı olmuş.
Bu tür paylaşımlar görmek sevindirici.
İyi günler.
Tarih 08 Ağustos 2010 Saat 21:48
Kalıcı Bağlantı
Olumlu görüşlerinizi paylaştığınız için teşekkür ederim…
Tarih 12 Haziran 2011 Saat 16:13
Kalıcı Bağlantı
selamlar ben 36050 tx teleskop aldım fakat kullanamıyorum bilmiyorum nerde hata yapıyorum içinden kullanma kılavuzu da çıkmadı yardımcı olursanız sevinirim
saygılar..
Tarih 20 Haziran 2011 Saat 21:26
Kalıcı Bağlantı
Merhaba,
Bahsettiğiniz teleskobu daha önce kullanmadığımdan maalesef ezbere bir yanıt veremiyorum. Sorunu biraz detaylandırırsanız (kundak hatası, görüntü alamama, bulanık görğnğ vb.) yardımcı olmaya çalışırım…
Saygılarımla,